باشد . بستگى دارد به هدف شما . اگر كار و كسب مىكنيد ، از راه مشروع آن وارد شويد ؛ اگر تجارت مىكنيد نخواهيد ربا بخوريد ، نخواهيد معامله‌تان غَرَرى باشد ، نخواهيد بىانصافى كنيد ، بلكه تجارت مىكنيد براى اينكه توليد ثروت كنيد و خودتان را از ذلّت و تكدّى نجات دهيد ، براى اينكه به جامعهء خودتان خدمت كنيد و قدرت اقتصادى جامعهء خودتان را افزايش دهيد ، از نظر اسلام اين عبادت است . زراعت و دامدارى نيز اگر چنين باشد عبادت است . بنابراين در اسلام اينها از قلمرو آخرت بيرون نيستند ، تمام اينها براى انسانى كه هدفهاى اسلامى را مىشناسد و دنبال هدفهاى اسلامى مىرود داخل در قلمرو عبادت است . در مقابل اين امور ، آنچه كه مكاتب ديگر آنها را عبادت مىدانند نيز از نظر اسلام جزء زندگى دنياست ؛ يعنى نماز و روزه نه تنها به درد آخرت مىخورد ، به درد دنيا هم مىخورد ؛ دعا نه تنها به درد آخرت مىخورد ، به درد دنيا هم مىخورد ؛ و همچنان كه تجارت و زراعت مىتواند به آخرت تعلّق داشته باشد عبادت هم براى زندگى دنيا مفيد است . بنابراين زهد به اين معنى كه ما دو قلمرو در نظر بگيريم يكى براى دنيا و ديگرى براى آخرت ، در اسلام وجود ندارد . اسلام گفته چه چيزى حلال است و چه چيزى حرام . گفته شراب حرام است . شراب ، هم براى دنياى تو مضر است و هم براى آخرت تو . گفته قمار و ربا حرام است . اينها ، هم براى دنياى تو مضرند و هم براى آخرت تو . اگر اسم اينها را دنيا مىگذارى بگذار . اين يك نوع از زهد بود كه زهد مسيحى است و اسلام آن را نمىپذيرد ولى متأسفانه تصور بسيارى از ما دربارهء زهد همين شكل مسيحى آن است . برداشت غلط ديگر از زهد زهد مفهوم ديگرى دارد كه اين مفهوم را نيز بايد توضيح دهيم و آن اينكه نمىگوييم قلمرو دنيا و قلمرو آخرت ، بلكه مىگوييم همهء كارهاى دنيا را چون وظيفه است بايد انجام بدهيم ، ولى حساب لذت دنيا از حساب لذت آخرت جداست . ما يا بايد در دنيا لذت ببريم و از لذت آخرت محروم باشيم يا لذت آخرت را به دست آوريم و خودمان را از لذت دنيا محروم كنيم . اين هم خودش يك طرز تفكرى است . اين اشخاص نمىگويند كه بايد كار و كسب و زندگى را رها كرد ؛ مىگويند چون وظيفه است انجام مىدهيم ولى كوشش مىكنيم در اين دنيا لذت نبريم براى اينكه هرچه